Vingerafdrukken

697
Zo, dat was het! Ravage, NRC, de Zutphense Koerier, het Hart van Nederland van SBS6, Omroep Gelderland. En niet te vergeten 697 unieke bezoekers aan deze weblog. Weet ik in ieder geval hoeveel mensen hebben gekeken en er even over hebben nagedacht...Hartelijk Dank! Op naar de wangslijmactie...

Het Nieuwe Rijk

Zat ik op 18 september nog vrij eenzaam actie te voeren in het Zutphense gemeentehuis, nu is dan Het Nieuwe Rijk opgedoken met een actie tegen de opslag van vingerafdrukken. Beter laat dan nooit zal ik maar zeggen. Ik hoop dat ze veel medestanders verzamelen. Check it out: www.hetnieuwerijk.nl

English

Yes, ook internationaal is de actie doorgedrongen. Volgend verhaal vond ik op het net, via de Google-alerts:

The Dutch government is going to store the fingerprints citizens are required to submit when applying for a new passport in a single database. This goes beyond the requirements of the EU.

Source: NRC International section

Original posted on date:18 September 2009 By Wilmer Heck and Annemarie Kas

Gerrit Jan Riedstra quickly renewed his passport on Friday although the old one has not yet expired - he only received it in March. Nonetheless Riedstra is applying for a new passport, in protest. Today was the last day on which people in the Netherlands could apply for a new passport without submitting their fingerprints.

“This way I know for certain my fingerprints are not stored anywhere in the next five years.” Riedstra is glad the government is taking action against identity fraud. “But taking fingerprints from ordinary people is going too far. A signature, citizen number and passport photo seems enough to me.”

Starting Monday, every citizen who applies for a new passport must let the municipality take four fingerprints. Two of them will be saved on a microchip on the passport. All four will be stored by the government - initially locally, but ultimately all fingerprints will be included in a central ‘travel document administration.’

"Meneer, uw paspoort is nog geen half jaar oud. Waarom vraagt u nu een nieuwe aan?" Dat had de reactie kunnen zijn van de baliemedewerkster van het Zutphense gemeentehuis. Ik had mooi mijn verhaal af kunnen steken over dat ik er nu was uit protest tegen het afnemen van vingerafdrukken, vanaf maandag verplicht.
Maar ze zei niks, en liet me rustig vijftig euro betalen voor een nieuw paspoort. Donderdag mag ik het felbegeerde boekje, want zonder vingerafdrukken, op komen halen.
Hoewel de discussie landelijk in volle gang is bleef het ontzettend rustig in het Zutphense gemeentehuis. Wel kwam nog een Lochemse wethouder, Thijs de la Court (GroenLinks), langs. Ik mocht alles even uitleggen. Zijn reactie was: "Ja belachelijk he. Waar we bang voor waren, big brother, is nu aan het gebeuren." Kijk, dat doet goed.
Het was dan wel een eenzame actie maar ik voelde me gesterkt door berichten in de media de afgelopen dagen, ook op vrijdagochtend nog, waarin deskundigen nut, noodzaak, en betrouwbaarheid van het systeem betwijfelen.

Nou...

NIJMEGEN - Het vastleggen van vingerafdrukken op reisdocumenten – een Europese maatregel om identiteitsfraude tegen te gaan – maakt paspoorten en identiteitskaarten vooralsnog niet veel veiliger.

De marechaussee beschikt nog niet over de apparatuur om de afdrukken te kunnen uitlezen. Wanneer dat wel het geval zal zijn, kon een woordvoerder van het ministerie van Justitie donderdag nog niet zeggen.

Ook de centrale database waarin uiteindelijk de vingerafdrukken van alle Nederlanders boven de 12 jaar digitaal worden opgeslagen, moet nog worden gebouwd.
(uit De Gelderlander)

Om dan ook maar meteen een echte actievoerder te zijn heb ik ook een T-shirt ontworpen voor de gelegenheid.

Op verschillende sites wordt de tekst van Ravagedigitaal gekopieerd. Een groot bereik in die hoek. Woensdag in de Zutphense Koerier geweest, vandaag, donderdag, ook een groot verhaal in NRC:

tekstversie | originele versie | printversie hele pagina
NRC Handelsblad 17-09-2009, pagina 6
Privacy

Een paspoort? Dan wil ik ook uw vingerafdruk
Vanaf maandag moet de aanvrager van een nieuw paspoort zijn
vingerafdrukken laten scannen. Foto Bas Czerwinski

De overheid gaat de vingerafdrukken die nodig zijn voor een nieuw
paspoort, opslaan. Eerst decentraal, later in één database. Dat hoeft niet
van Europa. Wie kunnen er allemaal bij die gegevens?

Door onze redacteuren
WILMER HECK
ANNEMARIE KAS

Morgen gaat Gerrit Jan Riedstra nog snel even zijn paspoort verlengen. Het
oude is nog niet verlopen, dat heeft hij pas in maart gekregen. Toch
vraagt Riedstra een nieuw paspoort aan, uit protest: morgen is de laatste
dag waarop je daarbij niet je vingerafdrukken hoeft af te geven.

„Zo weet ik zeker dat míjn vingerafdrukken nergens liggen opgeslagen, de
komende vijf jaar.” Riedstra, een bezorgde burger uit Zupthen, vindt het
prima dat de overheid actie onderneemt tegen identiteitsfraude. „Maar
vingerafdrukken afnemen bij normale mensen gaat te ver. Een handtekening,
burgerservicenummer en pasfoto lijken me wel genoeg.”

Vanaf maandag moet iedere burger die een nieuw paspoort aanvraagt, bij de
gemeente vier vingerafdrukken laten afnemen. Twee daarvan komen op een
chip op het paspoort. Alle vier worden ze opgeslagen – voorlopig
decentraal, maar uiteindelijk moeten alle vingerafdrukken in een centrale
‘reisdocumentenadministratie’ terechtkomen.

Met die opslag van biometrische gegevens gaat Nederland verder dan de
Europese regels voorschrijven. De EU vereist alleen biometrische gegevens
op het paspoort, om identiteitsfraude in Europa beter tegen te gaan.
Nederland is de enige Europese lidstaat waarin zo’n centraal databestand
voor vingerafdrukken wettelijk is goedgekeurd – al bestaan ook in België,
Finland, Frankrijk en Griekenland plannen voor centrale opslag.

De vingerafdrukken worden vanaf maandag per uitgiftepunt opgeslagen, zoals
nu ook met de paspoortgegevens gebeurt. „We moeten de centrale database
nog bouwen. De aanbesteding ervan moet zelfs nog beginnen”, aldus
staatssecretaris Bijleveld (Binnenlandse Zaken, CDA). „Wanneer de centrale
opslag klaar is, kan ik echt niet zeggen, al zal het geen jaren meer
duren.”

Deze tijdelijke opslag vindt Annemarie Sprokkereef „de slechtste situatie
denkbaar”. Zij werkt voor het Tilburg Institute for Law, Technology and
Society van de Universiteit van Tilburg en verricht onderzoek naar de
privacygevoeligheid en betrouwbaarheid van vingerafdrukken, irisscans en
andere biometrische toepassingen. Omdat het een tussenfase is, is een
aantal essentiële zaken, zoals wie toegang krijgt tot de gegevens, volgens
haar niet goed geregeld.

Ook bestaat de vrees dat vingerafdrukken aan de verkeerde personen worden
gekoppeld. Verschillende wetenschappers wijzen erop dat de administratie
van burgerservicenummers niet op orde is. Dan zouden iemands
vingerafdrukken aan het burgerservicenummer van een andere persoon kunnen
worden toegewezen. Staatssecretaris Bijleveld ontkent dat er problemen
zijn met de burgerservicenummers.
Bezwaar ligt al bij Europees Hof voor Rechten van de Mens

De vereniging Vrijbit, die strijdt voor het recht op privacy, heeft bij
het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) een klacht over de
centrale opslag van vingerafdrukken ingediend. Zij wil via een
spoedmaatregel opname van biometrische gegevens in een centrale database
laten verbieden.

Los van het feit dat er vooralsnog geen centrale opslag is, kleven aan dat
verzoek juridische haken en ogen. Het EHRM neemt alleen in uitzonderlijke
gevallen spoedmaatregelen aan, bijvoorbeeld als een klager dreigt te
worden uitgezet naar een land waar hem de doodstraf wacht. Het Hof zou
uiterlijk morgen met een reactie komen.

Vrijbit is ook een bodemprocedure gestart bij het Hof, in de hoop op een
principe-uitspraak. Ook volgens het College bescherming persoonsgegevens
en diverse wetenschappers is de centrale opslag strijdig met het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Eurodac: ook justitie mag straks wellicht bij vingerafdrukken asielzoeker

Hoe het gebruik van een database kan worden uitgebreid, is te zien bij
Eurodac, het gegevensbestand van asielzoekers in de EU. Vanaf 2003 slaan
lidstaten vingerafdrukken van asielzoekers op. Oorspronkelijk was dat om
te controleren of een asielzoeker niet ook in een andere lidstaat asiel
heeft aangevraagd. Vorige week stelde de Europese Commissie voor ook
politie en justitie toegang te geven tot het bestand.
Opsporingsautoriteiten kunnen terrorisme en grensoverschrijdende
criminaliteit dan makkelijker tegengaan, zei eurocommissaris Jacques
Barrot (Justitie). Volgens onderzoeker Sprokkereef blijkt bij dit soort
privacygevoelige onderwerpen dat oprekking van toegang tot de gegevens per
maatschappelijke groep plaatsvindt. „Economisch of politiek zwakke
groeperingen kregen eerst te maken met het vastleggen van hun biometrische
gegevens.” In tweede instantie zijn bredere, „vaak mondiger
bevolkingsgroepen” aan de beurt. De volgende stap is dan dat die wetgeving
wordt verruimd.

Wat de beveiliging van de databases betreft erkende de staatssecretaris in
de Eerste Kamer dat er geen „absolute zekerheid” is dat de systemen niet
worden gekraakt. Maar volgens haar voldoet het ‘Reisdocumenten Aanvraag en
Archief Station’ waarin gemeenten de vingerafdrukken nu voorlopig opslaan,
aan de hoogste beveiligingseisen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken wil de centrale databank gaan
gebruiken als extra check voor identiteitsfraude: wie onder een andere
identiteit een tweede paspoort aanvraagt, kan worden ontmaskerd doordat
zijn vingerafdruk al in het bestand staat. Ook kan de database handig zijn
als het paspoort kwijt of gestolen is. Met de vingerafdruk in het centrale
bestand kan overal de identiteit worden vastgesteld van de persoon die
zijn paspoort niet meer heeft.

Het tegengaan van identiteitsfraude was niet de enige reden voor het
centrale register. „Opsporing en vervolging van strafbare feiten” staat
ook als doel in de nieuwe Paspoortwet. Evenals „het verrichten van
onderzoek naar handelingen die een bedreiging vormen voor de veiligheid
van de staat”. De strijd tegen terrorisme dus – in 2004, toen het
wetsvoorstel werd ingediend, was de angst voor een terroristische aanslag
in Nederland volop aanwezig. Zo krijgt ook de veiligheidsdienst AIVD
toegang tot de vingerafdrukken.

Die extra doeleinden leiden tot principiële bezwaren. Zo was het College
ter bescherming van de persoonsgegevens (CBP) al in 2007 zeer kritisch.
Dat de officier van justitie de gegevens kan gebruiken bij opsporing en
identificatie van eventuele daders, vindt CBP-voorzitter Jacob Kohnstamm
nu een „ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer omdat ook de
gegevens van niet verdachte burgers zijn opgenomen in het register”.

Een ander bezwaar is dat het vertrouwen in biometrische gegevens als
onfeilbare manier om iemand te identificeren, te groot is, zegt
onderzoeker Sprokkereef. Daardoor is het voorstel over opslag volgens haar
relatief makkelijk door de Kamers goedgekeurd.

„Identificatie via vingerafdrukken is géén waterdicht systeem”, zegt
Sprokkereef. De foutmarges liggen volgens het CBP rond de 3 procent. Dat
lijkt laag, maar als het straks om miljoenen vingerafdrukken gaat, is het
ineens een groot absoluut aantal, legt Sprokkereef uit. „Dan worden
onschuldige mensen valselijk beschuldigd. Of de werkelijke dader slipt
door het systeem. Veel mensen denken: ik heb niets te verbergen. Dat
verandert als je als onschuldige, door fouten met biometrische
identificatie, ineens moet bewijzen dat jij iets níet hebt gedaan.”

Staatssecretaris Bijleveld benadrukt dat justitie de centrale database met
vingerafdrukken alleen ter identificatie van verdachten mag gebruiken. „Op
de plaats van een misdrijf een vingerafdruk aantreffen en daar in de
database een verdachte bij zoeken, mag absoluut niet”, aldus Bijleveld.

De Paspoortwet doet iets anders vermoeden. De verstrekking van „gegevens
betreffende de vingerafdrukken” mag volgens artikel 4 ook „in het belang
van het onderzoek in geval van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten”.

Bijleveld bezweert dat de beperking tot identificatie door justitie nog in
lagere wetgeving wordt vastgelegd. „Voor justitie is dat handig, want om
later alsnog de bevoegdheid tot opsporing te krijgen hoeft dan alleen die
lagere wetgeving te worden aangepast en niet de Paspoortwet”, zegt Quirine
Eijkman, onderzoeker en docent terrorisme en contraterrorisme aan de
Universiteit Leiden.

Mocht de toegang voor justitie inderdaad worden afgebakend, zoals
Bijleveld belooft, dan is niet gezegd dat een volgend kabinet dat zo
houdt. „Het zou een uitzondering op de regel zijn als voor deze database
de regels uiteindelijk niet verruimd zouden worden”, zegt Sprokkereef.
„Die bevoegdheden verschuiven altijd.”

Dat ontkende staatssecretaris Bijleveld in het debat niet. „Op termijn kan
natuurlijk behoefte zijn aan ruimere verstrekking. Maar dat moeten onze
opvolgers dan maar weer beoordelen.”

RTV Veluwezoom plaatste mijn persbericht in de rubriek ingezonden brieven, www.ravagedigitaal.org maakte er zelf iets van.

ZUTPHEN, 13 SEPT 09 – Vanaf 21 september wordt het de burger verplicht gesteld vier vingerafdrukken achter te laten bij de aanvraag van een paspoort. Een inwoner van Zutphen wenst onder het mom van "ik ben geen misdadiger" hier vooralsnog niet aan mee te werken en roept op tot actie.

Het zal de meeste inwoners van dit land volledig zijn ontgaan, en er schijnt ergens een huis-aan-huis voorlichtingsfoldertje te circuleren, maar binnenkort kom je niet langer in het bezit van een vingerafdrukloos ID-document. Wie vanaf 21 september een nieuw paspoort, ID-kaart of ander reisdocument aanvraagt, moet voortaan verplicht vier vingerafdrukken laten afnemen. Omdat Brussel (lees: de VS) dat wil.

Alle vingerafdrukken worden opgeslagen in de 'reisdocumentenadministratie' van de overheid. Twee vingerafdrukken komen ook op de RFID-chip van je reisdocument te staan. Daarop staan verder je pasfoto, naam, paspoortnummer, nationaliteit, geboortedatum, geslacht, geldigheidsdatum en burgerservicenummer (het voormalig sofinummer).

Gerrit Jan Riedstra uit Zutphen ziet de toevoeging van zijn vingerafdrukken absoluut niet zitten. "Het gaat mij te ver. Ik moet al verplicht een identiteitsbewijs op zak hebben. De chip die daarin is verwerkt, kan op afstand worden afgelezen door degene die daarvoor de apparatuur heeft. Camera's volgen mijn doen en laten. Vroeger was ik een burger, nu ben ik misschien wel een verdachte."

Hij komt dan ook in verzet. Hoewel Riedstra het afgelopen voorjaar nog zijn paspoort voor vijf jaar heeft verlengd, is hij van plan op vrijdag 18 september, de laatste dag dat de burger nog in bezit kan komen van een vingerafdrukloos document, dit opnieuw te laten doen. Op een tijdelijke website roept hij medeburgers op zijn voorbeeld te volgen.

Dat hij daarbij opnieuw 50 euro moet uitgeven, de kosten voor een nieuw paspoort, heeft Riedstra er wel voor over. "Stel dat meer mensen op de achttiende hun paspoort laten verlengen, bereiken we twee dingen: dat gedoe met die vingerafdrukken laat voor ons nog vijf jaar op zich wachten, en het ambtelijk apparaat zal het door de plotselinge aanloop best druk krijgen", zegt Riedstra.

Riedstra benadrukt dat hij niet tegen controle is, anders was hij wel eerder in actie gekomen tegen de invoering van de RFID-chip in het paspoort. "Ik vind controle tot op zekere hoogte helemaal niet erg. Criminaliteit moet worden bestreden tenslotte. Die vingerafdrukken moeten wat mij betreft blijven vallen in de categorie misdaadbestrijding. Als de vingerafdruk er ook nog wel bij kan, waarom dan niet je gehele DNA-profiel?"

De verplichtstelling van vingerafdrukken in een ID-bewijs heeft in de aanloopfase tot meerdere kritische geluiden geleid. Zo meldde het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) in 2007 dat de nieuwe reisdocumentenadministratie vooral lijkt te worden ingevoerd om strafbare feiten op te sporen, waaronder terrorisme. Deze database is in aanleg een nationaal opsporingsregister. Volgens het CBP een 'ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer omdat ook de gegevens van niet verdachte burgers zijn opgenomen.'

In een open brief aan de politiek heeft de organisatie Vrijbit laten weten ernstig bezwaar te maken tegen de voorgenomen opname van de vingerafdrukken in paspoort/ID kaart en instellen van één centrale elektronische overheidsdatabase. 'Wij zijn van mening dat de overheid ernstig te kort is geschoten inzake democratische besluitvorming over het gebruik, de opslag en beveiliging van persoonsgegevens van identiteitsdocumenten en bevolkingsregister.'

11 september 2009

Beste medeburger,

Of ik een nieuw reisdocument nodig heb, vroeg mij deze week een folder van de overheid. Ik heb sinds maart van dit jaar een paspoort dus ik voelde me niet aangesproken. Toch maar even gelezen, en geschrokken. Wat nu? Moet ik vanaf 21 september, over nog geen twee weken, ook mijn vingerafdrukken laten opnemen als ik een dergelijk document nodig heb.
Het gaat mij te ver. Ik moet verplicht een identiteitsbewijs bij me hebben, een chip die daarin is verwerkt kan op afstand worden afgelezen door degene die daarvoor de apparatuur heeft, camera’s volgen mijn doen en laten. Vroeger was ik een burger, nu ben ik misschien wel een verdachte.
De zin “De controle is ook bedoeld om na te gaan of geprobeerd wordt de eigen vinger af te dekken” laat aan duidelijkheid niets te wensen over. In de hele folder word ik met u aangesproken, maar deze zin is lijdend. Er had anders gestaan: “De controle is ook bedoeld om na te gaan of u probeert uw vinger af te dekken.”
Straks moet ik aan de balie van het gemeentehuis ook nog wat wangslijm laten afnemen...
ACTIE
Ik heb besloten om tot geweldloos protest over te gaan. Sterker, ik spek de kas van de overheid met mijn daad. Op vrijdag 18 september, de laatste dag dat het zonder medeneming van vingerafdrukken kan, ga ik (weer) een paspoort aanvragen. Ik hoop dat niet in mijn eentje te gaan doen. Ik roep iedereen op om ook op die dag een nieuw reisdocument aan te vragen. Deze brief is landelijk verspreid. Ik ga graag in de lange rij staan.

Hoogachtend,

Gerrit Jan Riedstra

Geen enkele reactie

"Meneer, uw paspoort is nog geen half jaar oud. Waarom vraagt u nu een nieuwe aan?" Dat had de reactie kunnen zijn van de baliemedewerkster van het Zutphense gemeentehuis. Ik had mooi mijn verhaal af kunnen steken over dat ik er nu was uit protest tegen het afnemen van vingerafdrukken, vanaf maandag verplicht.
Maar ze zei niks, en liet me rustig vijftig euro betalen voor een nieuw paspoort. Donderdag mag ik het felbegeerde boekje, want zonder vingerafdrukken, op komen halen.
Hoewel de discussie landelijk in volle gang is bleef het ontzettend rustig in het Zutphense gemeentehuis. Wel kwam nog een Lochemse wethouder, Thijs de la Court (GroenLinks), langs. Ik mocht alles even uitleggen. Zijn reactie was: "Ja belachelijk he. Waar we bang voor waren, big brother, is nu aan het gebeuren." Kijk, dat doet goed.
Het was dan wel een eenzame actie maar ik voelde me gesterkt door berichten in de media de afgelopen dagen, ook op vrijdagochtend nog, waarin deskundigen nut, noodzaak, en betrouwbaarheid van het systeem betwijfelen.

Ook dat nog!

Nou...

NIJMEGEN - Het vastleggen van vingerafdrukken op reisdocumenten – een Europese maatregel om identiteitsfraude tegen te gaan – maakt paspoorten en identiteitskaarten vooralsnog niet veel veiliger.

De marechaussee beschikt nog niet over de apparatuur om de afdrukken te kunnen uitlezen. Wanneer dat wel het geval zal zijn, kon een woordvoerder van het ministerie van Justitie donderdag nog niet zeggen.

Ook de centrale database waarin uiteindelijk de vingerafdrukken van alle Nederlanders boven de 12 jaar digitaal worden opgeslagen, moet nog worden gebouwd.
(uit De Gelderlander)

T-shirts

Om dan ook maar meteen een echte actievoerder te zijn heb ik ook een T-shirt ontworpen voor de gelegenheid.

NRC

Op verschillende sites wordt de tekst van Ravagedigitaal gekopieerd. Een groot bereik in die hoek. Woensdag in de Zutphense Koerier geweest, vandaag, donderdag, ook een groot verhaal in NRC:

tekstversie | originele versie | printversie hele pagina
NRC Handelsblad 17-09-2009, pagina 6
Privacy

Een paspoort? Dan wil ik ook uw vingerafdruk
Vanaf maandag moet de aanvrager van een nieuw paspoort zijn
vingerafdrukken laten scannen. Foto Bas Czerwinski

De overheid gaat de vingerafdrukken die nodig zijn voor een nieuw
paspoort, opslaan. Eerst decentraal, later in één database. Dat hoeft niet
van Europa. Wie kunnen er allemaal bij die gegevens?

Door onze redacteuren
WILMER HECK
ANNEMARIE KAS

Morgen gaat Gerrit Jan Riedstra nog snel even zijn paspoort verlengen. Het
oude is nog niet verlopen, dat heeft hij pas in maart gekregen. Toch
vraagt Riedstra een nieuw paspoort aan, uit protest: morgen is de laatste
dag waarop je daarbij niet je vingerafdrukken hoeft af te geven.

„Zo weet ik zeker dat míjn vingerafdrukken nergens liggen opgeslagen, de
komende vijf jaar.” Riedstra, een bezorgde burger uit Zupthen, vindt het
prima dat de overheid actie onderneemt tegen identiteitsfraude. „Maar
vingerafdrukken afnemen bij normale mensen gaat te ver. Een handtekening,
burgerservicenummer en pasfoto lijken me wel genoeg.”

Vanaf maandag moet iedere burger die een nieuw paspoort aanvraagt, bij de
gemeente vier vingerafdrukken laten afnemen. Twee daarvan komen op een
chip op het paspoort. Alle vier worden ze opgeslagen – voorlopig
decentraal, maar uiteindelijk moeten alle vingerafdrukken in een centrale
‘reisdocumentenadministratie’ terechtkomen.

Met die opslag van biometrische gegevens gaat Nederland verder dan de
Europese regels voorschrijven. De EU vereist alleen biometrische gegevens
op het paspoort, om identiteitsfraude in Europa beter tegen te gaan.
Nederland is de enige Europese lidstaat waarin zo’n centraal databestand
voor vingerafdrukken wettelijk is goedgekeurd – al bestaan ook in België,
Finland, Frankrijk en Griekenland plannen voor centrale opslag.

De vingerafdrukken worden vanaf maandag per uitgiftepunt opgeslagen, zoals
nu ook met de paspoortgegevens gebeurt. „We moeten de centrale database
nog bouwen. De aanbesteding ervan moet zelfs nog beginnen”, aldus
staatssecretaris Bijleveld (Binnenlandse Zaken, CDA). „Wanneer de centrale
opslag klaar is, kan ik echt niet zeggen, al zal het geen jaren meer
duren.”

Deze tijdelijke opslag vindt Annemarie Sprokkereef „de slechtste situatie
denkbaar”. Zij werkt voor het Tilburg Institute for Law, Technology and
Society van de Universiteit van Tilburg en verricht onderzoek naar de
privacygevoeligheid en betrouwbaarheid van vingerafdrukken, irisscans en
andere biometrische toepassingen. Omdat het een tussenfase is, is een
aantal essentiële zaken, zoals wie toegang krijgt tot de gegevens, volgens
haar niet goed geregeld.

Ook bestaat de vrees dat vingerafdrukken aan de verkeerde personen worden
gekoppeld. Verschillende wetenschappers wijzen erop dat de administratie
van burgerservicenummers niet op orde is. Dan zouden iemands
vingerafdrukken aan het burgerservicenummer van een andere persoon kunnen
worden toegewezen. Staatssecretaris Bijleveld ontkent dat er problemen
zijn met de burgerservicenummers.
Bezwaar ligt al bij Europees Hof voor Rechten van de Mens

De vereniging Vrijbit, die strijdt voor het recht op privacy, heeft bij
het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) een klacht over de
centrale opslag van vingerafdrukken ingediend. Zij wil via een
spoedmaatregel opname van biometrische gegevens in een centrale database
laten verbieden.

Los van het feit dat er vooralsnog geen centrale opslag is, kleven aan dat
verzoek juridische haken en ogen. Het EHRM neemt alleen in uitzonderlijke
gevallen spoedmaatregelen aan, bijvoorbeeld als een klager dreigt te
worden uitgezet naar een land waar hem de doodstraf wacht. Het Hof zou
uiterlijk morgen met een reactie komen.

Vrijbit is ook een bodemprocedure gestart bij het Hof, in de hoop op een
principe-uitspraak. Ook volgens het College bescherming persoonsgegevens
en diverse wetenschappers is de centrale opslag strijdig met het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Eurodac: ook justitie mag straks wellicht bij vingerafdrukken asielzoeker

Hoe het gebruik van een database kan worden uitgebreid, is te zien bij
Eurodac, het gegevensbestand van asielzoekers in de EU. Vanaf 2003 slaan
lidstaten vingerafdrukken van asielzoekers op. Oorspronkelijk was dat om
te controleren of een asielzoeker niet ook in een andere lidstaat asiel
heeft aangevraagd. Vorige week stelde de Europese Commissie voor ook
politie en justitie toegang te geven tot het bestand.
Opsporingsautoriteiten kunnen terrorisme en grensoverschrijdende
criminaliteit dan makkelijker tegengaan, zei eurocommissaris Jacques
Barrot (Justitie). Volgens onderzoeker Sprokkereef blijkt bij dit soort
privacygevoelige onderwerpen dat oprekking van toegang tot de gegevens per
maatschappelijke groep plaatsvindt. „Economisch of politiek zwakke
groeperingen kregen eerst te maken met het vastleggen van hun biometrische
gegevens.” In tweede instantie zijn bredere, „vaak mondiger
bevolkingsgroepen” aan de beurt. De volgende stap is dan dat die wetgeving
wordt verruimd.

Wat de beveiliging van de databases betreft erkende de staatssecretaris in
de Eerste Kamer dat er geen „absolute zekerheid” is dat de systemen niet
worden gekraakt. Maar volgens haar voldoet het ‘Reisdocumenten Aanvraag en
Archief Station’ waarin gemeenten de vingerafdrukken nu voorlopig opslaan,
aan de hoogste beveiligingseisen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken wil de centrale databank gaan
gebruiken als extra check voor identiteitsfraude: wie onder een andere
identiteit een tweede paspoort aanvraagt, kan worden ontmaskerd doordat
zijn vingerafdruk al in het bestand staat. Ook kan de database handig zijn
als het paspoort kwijt of gestolen is. Met de vingerafdruk in het centrale
bestand kan overal de identiteit worden vastgesteld van de persoon die
zijn paspoort niet meer heeft.

Het tegengaan van identiteitsfraude was niet de enige reden voor het
centrale register. „Opsporing en vervolging van strafbare feiten” staat
ook als doel in de nieuwe Paspoortwet. Evenals „het verrichten van
onderzoek naar handelingen die een bedreiging vormen voor de veiligheid
van de staat”. De strijd tegen terrorisme dus – in 2004, toen het
wetsvoorstel werd ingediend, was de angst voor een terroristische aanslag
in Nederland volop aanwezig. Zo krijgt ook de veiligheidsdienst AIVD
toegang tot de vingerafdrukken.

Die extra doeleinden leiden tot principiële bezwaren. Zo was het College
ter bescherming van de persoonsgegevens (CBP) al in 2007 zeer kritisch.
Dat de officier van justitie de gegevens kan gebruiken bij opsporing en
identificatie van eventuele daders, vindt CBP-voorzitter Jacob Kohnstamm
nu een „ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer omdat ook de
gegevens van niet verdachte burgers zijn opgenomen in het register”.

Een ander bezwaar is dat het vertrouwen in biometrische gegevens als
onfeilbare manier om iemand te identificeren, te groot is, zegt
onderzoeker Sprokkereef. Daardoor is het voorstel over opslag volgens haar
relatief makkelijk door de Kamers goedgekeurd.

„Identificatie via vingerafdrukken is géén waterdicht systeem”, zegt
Sprokkereef. De foutmarges liggen volgens het CBP rond de 3 procent. Dat
lijkt laag, maar als het straks om miljoenen vingerafdrukken gaat, is het
ineens een groot absoluut aantal, legt Sprokkereef uit. „Dan worden
onschuldige mensen valselijk beschuldigd. Of de werkelijke dader slipt
door het systeem. Veel mensen denken: ik heb niets te verbergen. Dat
verandert als je als onschuldige, door fouten met biometrische
identificatie, ineens moet bewijzen dat jij iets níet hebt gedaan.”

Staatssecretaris Bijleveld benadrukt dat justitie de centrale database met
vingerafdrukken alleen ter identificatie van verdachten mag gebruiken. „Op
de plaats van een misdrijf een vingerafdruk aantreffen en daar in de
database een verdachte bij zoeken, mag absoluut niet”, aldus Bijleveld.

De Paspoortwet doet iets anders vermoeden. De verstrekking van „gegevens
betreffende de vingerafdrukken” mag volgens artikel 4 ook „in het belang
van het onderzoek in geval van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten”.

Bijleveld bezweert dat de beperking tot identificatie door justitie nog in
lagere wetgeving wordt vastgelegd. „Voor justitie is dat handig, want om
later alsnog de bevoegdheid tot opsporing te krijgen hoeft dan alleen die
lagere wetgeving te worden aangepast en niet de Paspoortwet”, zegt Quirine
Eijkman, onderzoeker en docent terrorisme en contraterrorisme aan de
Universiteit Leiden.

Mocht de toegang voor justitie inderdaad worden afgebakend, zoals
Bijleveld belooft, dan is niet gezegd dat een volgend kabinet dat zo
houdt. „Het zou een uitzondering op de regel zijn als voor deze database
de regels uiteindelijk niet verruimd zouden worden”, zegt Sprokkereef.
„Die bevoegdheden verschuiven altijd.”

Dat ontkende staatssecretaris Bijleveld in het debat niet. „Op termijn kan
natuurlijk behoefte zijn aan ruimere verstrekking. Maar dat moeten onze
opvolgers dan maar weer beoordelen.”

Ravage

RTV Veluwezoom plaatste mijn persbericht in de rubriek ingezonden brieven, www.ravagedigitaal.org maakte er zelf iets van.

ZUTPHEN, 13 SEPT 09 – Vanaf 21 september wordt het de burger verplicht gesteld vier vingerafdrukken achter te laten bij de aanvraag van een paspoort. Een inwoner van Zutphen wenst onder het mom van "ik ben geen misdadiger" hier vooralsnog niet aan mee te werken en roept op tot actie.

Het zal de meeste inwoners van dit land volledig zijn ontgaan, en er schijnt ergens een huis-aan-huis voorlichtingsfoldertje te circuleren, maar binnenkort kom je niet langer in het bezit van een vingerafdrukloos ID-document. Wie vanaf 21 september een nieuw paspoort, ID-kaart of ander reisdocument aanvraagt, moet voortaan verplicht vier vingerafdrukken laten afnemen. Omdat Brussel (lees: de VS) dat wil.

Alle vingerafdrukken worden opgeslagen in de 'reisdocumentenadministratie' van de overheid. Twee vingerafdrukken komen ook op de RFID-chip van je reisdocument te staan. Daarop staan verder je pasfoto, naam, paspoortnummer, nationaliteit, geboortedatum, geslacht, geldigheidsdatum en burgerservicenummer (het voormalig sofinummer).

Gerrit Jan Riedstra uit Zutphen ziet de toevoeging van zijn vingerafdrukken absoluut niet zitten. "Het gaat mij te ver. Ik moet al verplicht een identiteitsbewijs op zak hebben. De chip die daarin is verwerkt, kan op afstand worden afgelezen door degene die daarvoor de apparatuur heeft. Camera's volgen mijn doen en laten. Vroeger was ik een burger, nu ben ik misschien wel een verdachte."

Hij komt dan ook in verzet. Hoewel Riedstra het afgelopen voorjaar nog zijn paspoort voor vijf jaar heeft verlengd, is hij van plan op vrijdag 18 september, de laatste dag dat de burger nog in bezit kan komen van een vingerafdrukloos document, dit opnieuw te laten doen. Op een tijdelijke website roept hij medeburgers op zijn voorbeeld te volgen.

Dat hij daarbij opnieuw 50 euro moet uitgeven, de kosten voor een nieuw paspoort, heeft Riedstra er wel voor over. "Stel dat meer mensen op de achttiende hun paspoort laten verlengen, bereiken we twee dingen: dat gedoe met die vingerafdrukken laat voor ons nog vijf jaar op zich wachten, en het ambtelijk apparaat zal het door de plotselinge aanloop best druk krijgen", zegt Riedstra.

Riedstra benadrukt dat hij niet tegen controle is, anders was hij wel eerder in actie gekomen tegen de invoering van de RFID-chip in het paspoort. "Ik vind controle tot op zekere hoogte helemaal niet erg. Criminaliteit moet worden bestreden tenslotte. Die vingerafdrukken moeten wat mij betreft blijven vallen in de categorie misdaadbestrijding. Als de vingerafdruk er ook nog wel bij kan, waarom dan niet je gehele DNA-profiel?"

De verplichtstelling van vingerafdrukken in een ID-bewijs heeft in de aanloopfase tot meerdere kritische geluiden geleid. Zo meldde het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) in 2007 dat de nieuwe reisdocumentenadministratie vooral lijkt te worden ingevoerd om strafbare feiten op te sporen, waaronder terrorisme. Deze database is in aanleg een nationaal opsporingsregister. Volgens het CBP een 'ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer omdat ook de gegevens van niet verdachte burgers zijn opgenomen.'

In een open brief aan de politiek heeft de organisatie Vrijbit laten weten ernstig bezwaar te maken tegen de voorgenomen opname van de vingerafdrukken in paspoort/ID kaart en instellen van één centrale elektronische overheidsdatabase. 'Wij zijn van mening dat de overheid ernstig te kort is geschoten inzake democratische besluitvorming over het gebruik, de opslag en beveiliging van persoonsgegevens van identiteitsdocumenten en bevolkingsregister.'

Vingerafdrukken

11 september 2009

Beste medeburger,

Of ik een nieuw reisdocument nodig heb, vroeg mij deze week een folder van de overheid. Ik heb sinds maart van dit jaar een paspoort dus ik voelde me niet aangesproken. Toch maar even gelezen, en geschrokken. Wat nu? Moet ik vanaf 21 september, over nog geen twee weken, ook mijn vingerafdrukken laten opnemen als ik een dergelijk document nodig heb.
Het gaat mij te ver. Ik moet verplicht een identiteitsbewijs bij me hebben, een chip die daarin is verwerkt kan op afstand worden afgelezen door degene die daarvoor de apparatuur heeft, camera’s volgen mijn doen en laten. Vroeger was ik een burger, nu ben ik misschien wel een verdachte.
De zin “De controle is ook bedoeld om na te gaan of geprobeerd wordt de eigen vinger af te dekken” laat aan duidelijkheid niets te wensen over. In de hele folder word ik met u aangesproken, maar deze zin is lijdend. Er had anders gestaan: “De controle is ook bedoeld om na te gaan of u probeert uw vinger af te dekken.”
Straks moet ik aan de balie van het gemeentehuis ook nog wat wangslijm laten afnemen...
ACTIE
Ik heb besloten om tot geweldloos protest over te gaan. Sterker, ik spek de kas van de overheid met mijn daad. Op vrijdag 18 september, de laatste dag dat het zonder medeneming van vingerafdrukken kan, ga ik (weer) een paspoort aanvragen. Ik hoop dat niet in mijn eentje te gaan doen. Ik roep iedereen op om ook op die dag een nieuw reisdocument aan te vragen. Deze brief is landelijk verspreid. Ik ga graag in de lange rij staan.

Hoogachtend,

Gerrit Jan Riedstra